بررسی فرصت‌ها و چالش‌های همکاری‌های سه جانبه ایران، روسیه و چین: مطالعه‌ای بر توازن منافع و تضادهای استراتژیک

•   آرشیو : نسخه بهار 1405
•   کد پذیرش : 130072
•   موضوع : سایر شاخه‌ها
• نویسنده/گان : | حسین معتمدی
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : این مقاله به بررسی ماهیت و ابعاد هم‌گرایی راهبردی میان سه قدرت ایران، روسیه و چین در بستر گذار به نظم نوین جهانی می‌پردازد. با افول هژمونی تک‌قطبی ایالات متحده، این سه کشور با تکیه بر ضرورت‌های استراتژیک، اتحادی نانوشته اما قدرتمند را حول سه ستون اصلی «ژئواکونومیک» (دلارزدایی و کریدورهای ترانزیتی)، «دیپلماتیک» (چندجانبه‌گرایی در قالب بریکس و شانگهای) و «دفاعی» (رزمایش‌های مشترک و تبادل تکنولوژی‌های نوین) شکل داده‌اند. یافته‌های این تحلیل که با استناد به منابع کتابخانه‌ای و گزارش‌های راهبردی تدوین شده، نشان می‌دهد که اگرچه این ائتلاف با چالش‌هایی نظیر ناهمگونی در مؤلفه‌های قدرت و تضاد منافع احتمالی در دوران پسا-هژمونی روبروست، اما تداوم همکاری‌های کنونی، پتانسیل تغییر موازنه قوا در مناطق کلیدی همچون خاورمیانه و اوراسیا را داراست. در نهایت، این نوشتار استدلال می‌کند که این مثلث قدرت، فراتر از یک همکاری موقت، به عنوان پیشران اصلی در شکل‌گیری نظم چندقطبی و بی اثر کردن ابزار تحریم‌های بین‌المللی عمل می‌کند.
•   لیست منابع : 1) زکریا، فرید (۱۳۹۴). جهان پسا-آمریکایی. ترجمه عباس مخبر. تهران: انتشارات طرح نو. (این منبع برای بحث افول هژمونی آمریکا حیاتی است).
  2) اسمعیلی، علی (۱۴۰۰). رقابت استراتژیک چین و آمریکا در قرن بیست و یکم: پیامدها برای نظم جهانی. تهران: نشر قومس.
  3) اکبری، نورالدین (۱۴۰۱). گذار به نظم نوین جهانی و جایگاه قدرت‌های نوظهور در هندسه قدرت. تهران: انتشارات راهبردی.
  4) کوزه‌گر کالجی، ولی (۱۳۹۹). ایران، روسیه و چین در آسیای مرکزی: فرصت‌ها و چالش‌های هم‌گرایی در اوراسیا. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
  5) مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی (۱۴۰۲). تحلیل اثرات الحاق ایران به بریکس بر جریان تجاری با بلوک شرق. گزارش راهبردی.
  6) فصلنامه مطالعات راهبردی (۱۴۰۲). «واکاوی ائتلاف نانوشته تهران-مسکو-پکن در برابر ناتو». دوره ۲۶، شماره ۳.
  7) Zakaria, F. (2011). The Post-American World: Release 2.0. W. W. Norton & Company.
  8) Allison, G. (2017). Destined for War: Can America and China Escape Thucydides's Trap?. New York: Houghton Mifflin Harcourt.
  9) Bloomberg Economics (2024). "Mapping the New Trade Routes: The Russia-Iran-China Nexus". Special Strategic Report
  10) Foreign Affairs (2023). "The Alt-Globalization: How the East is Rewriting World Order". Council on Foreign Relations.
  11) Kupchan, C. A. (2020). No One's World: The West, the Rising Rest, and the Coming Global Turn. Oxford University Press.
  12) The Diplomat (2023). "Central Asia: The New Battleground for Influence between Beijing and Moscow". [Online Analysis].
  13) Mearsheimer, J. J. (2018). The Great Delusion: Liberal Dreams and International Realities. Yale University Press
  14) شورای راهبردی روابط خارجی (SCFR) - (مرجع اصلی سیاست‌گذاری خارجی ایران): https://www.scfr.ir
  15) موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس - IRAS) - (تخصصی‌ترین مرکز در حوزه روسیه و آسیای مرکزی): http://www.iras.ir
  16) مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری (CSS) - (برای دسترسی به گزارش‌های راهبردی میان‌مدت): https://www.css.ir
  17) پایگاه خبری-تحلیلی الوقت (Al-Waqt) - (تحلیل‌های منطقه‌ای خاورمیانه و مقاومت): http://alwaght.net
  18) پایگاه مجلات تخصصی نور (نورمگز - Noormags) - (بزرگترین آرشیو مقالات آکادمیک فارسی): https://www.noormags.ir
  19) پایگاه جامع علوم انسانی (Ensani) - (دسترسی به متن کامل مقالات علمی-پژوهشی): http://ensani.ir
  20) فصلنامه مطالعات راهبردی (Strategic Studies Quarterly) - (معتبرترین ژورنال علمی در حوزه امنیت ملی): http://quarterly.risp.ir
  21) بلومبرگ (Bloomberg) - (بهترین منبع برای تحلیل‌های «دلارزدایی» و داده‌های اقتصادی): https://www.bloomberg.com
  22) فارین پالیسی (Foreign Policy) - (مرجع اصلی تحلیل‌های استراتژیک از نگاه غرب): https://foreignpolicy.com
  23) دیپلمات (The Diplomat) - (تخصص در حوزه ژئوپولیتیک شرق آسیا و نقش چین): https://thediplomat.com
  24) شورای روابط خارجی (CFR) - (یکی از تأثیرگذارترین اندیشکده‌های جهان در نیویورک)
  25) احمدی، حمید (۱۴۰۱). سیاست خارجی ایران در دوران گذار: چالش‌ها و فرصت‌های بلوک‌بندی‌های نوین. تهران: نشر نی.
  26) اسمعیلی، علی (۱۴۰۲). رقابت چین و آمریکا در خاورمیانه در قرن بیست و یکم. تهران: انتشارات چاپخش.
  27) برژینسکی، زبیگنیو (۱۳۹۸). صفحه شطرنج بزرگ: اولویت‌های استراتژیک آمریکا در اوراسیا. ترجمه عبدالرضا غفوری. تهران: انتشارات اطلاعات.
  28) سجادپور، سید محمدکاظم و وحیدی، موسی‌الرضا (۱۴۰۰). دیپلماسی در دنیای در حال تغییر: قدرت‌های نوظهور و نظم بین‌الملل. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
  29) ظریف، محمدجواد (۱۳۹۹). دوران گذار در روابط بین‌الملل در جهان پساغربی. تهران: انتشارات دانشکده روابط بین‌الملل.
  30) کریشبرگر، زارا و همکاران (۱۴۰۱). روابط روسیه و چین: اتحاد در حال ظهور یا رقبای ابدی؟. ترجمه حمیدرضا ارشدی. تهران: اداره چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
  31) کسینجر، هنری (۱۳۹۴). نظم جهانی: تأملی در ویژگی ملت‌ها و جریان تاریخ. ترجمه محمدتقی سالک. تهران: نشر مروارید.
  32) مشیرزاده، حمیرا (۱۴۰۲). تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل. تهران: انتشارات سمت.
  33) Brzezinski, Z. (1997). The Grand Chessboard: American Primacy and Its Geostragetic Imperatives. Basic Books.
  34) Dugin, A. (2014). Last War of the World-Island: The Geopolitics of Contemporary Russia. Arktos Media.
  35) Ikenberry, G. J. (2020). A World Safe for Democracy: Liberal Internationalism and the Crises of Global Order. Yale University Press.
  36) Kaplan, R. D. (2012). The Revenge of Geography: What the Map Tells Us About Coming Conflicts. Random House.
  37) Mahbubani, K. (2020). Has China Won? The Chinese Challenge to American Primacy. PublicAffairs Publishing.
  38) Marshall, T. (2015). Prisoners of Geography: Ten Maps That Explain Everything About the World. Elliott & Thompson.
  39) Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics. W. W. Norton & Company.
  40) Stuenkel, O. (2016). Post-Western World: How Emerging Powers Are Remaking Global Order. Polity Press.
  41) Zeihan, P. (2022). The End of the World Is Just the Beginning: Mapping the Collapse of Globalization. Harper Business.
•   کلمات کلیدی به فارسی : ایران، روسیه، چین، نظم نوین جهانی، دلارزدایی، بریکس، امنیت سایبری، هژمونی آمریکا، اتحاد سه‌ستونه، رئالیسم ساختاری، نظم چندقطبی، موازنه قوا، ژئوپولیتیک اوراسیا، کریدور شمال-جنوب، امنیت انرژی، گذارقدرت، کریدور شرق به غرب، شانگهای.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : This article examines the nature and dimensions of strategic convergence among the three powers of Iran, Russia, and China within the context of the transition to a New World Order. Following the decline of United States' unipolar hegemony, these three nations, driven by strategic imperatives, have formed a tacit yet potent alliance centered on three primary pillars: "Geo-economics" (de-dollarization and transit corridors), "Diplomacy" (multilateralism within the framework of BRICS and the SCO), and "Defense" (joint naval exercises and modern technology exchange).
  
  Based on archival research and strategic reports, the findings of this analysis indicate that while this coalition faces challenges such as asymmetry in power components and potential conflicts of interest in the post-hegemonic era, the continuity of current cooperation possesses the potential to shift the balance of power in key regions like the Middle East and Eurasia. Ultimately, this paper argues that this power triad acts not merely as a temporary partnership, but as a primary driver in shaping a multipolar order and neutralizing the instrument of international sanctions.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Iran, Russia, China, New World Order, De-dollarization, BRICS, Cybersecurity, U.S. Hegemony, Three-Pillar Alliance (Article's Specific Term), Structural Realism, Multipolar Order, Balance of Power, Eurasian Geopolitics, North-South Corridor, Energy Security, Power Transition, East-West Corridor, Shanghai Cooperation Organization (SCO).
•  صفحات : 19-33
•   دانلود فایل ( 438.17 KB )