حقوق سرمایه‌گذاری بین‌المللی و مکانیسم حل اختلاف
  •   آرشیو : نسخه زمستان 1404
  •   کد پذیرش : 130063
  •   موضوع : حقوق جزا
  • نویسنده/گان : | فاطمه کوتی عرب
  •   زبان : فارسی
  •   نوع مقاله : پژوهشی
  •   چکیده مقاله به فارسی : حقوق سرمایه‌گذاری بین‌المللی یکی از مهم‌ترین و پویاترین شاخه‌های حقوق بین‌الملل عمومی است که با هدف حفاظت از سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) در برابر ریسک‌های سیاسی، حقوقی و اقتصادی دولت میزبان شکل گرفته است. این نظام حقوقی عمدتاً از طریق معاهدات دوجانبه سرمایه‌گذاری (BITها)، معاهدات چندجانبه با مقررات سرمایه‌گذاری (TIPs) و توافق‌های تجاری آزاد (FTAها) سازمان‌دهی شده و استانداردهای حفاظتی کلیدی مانند رفتار منصفانه و عادلانه (FET)، حفاظت کامل و امن، رفتار ملی، رفتار ملت کامل‌الوداد و منع سلب مالکیت مستقیم و غیرمستقیم را تضمین می‌کند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تا حدی تطبیقی انجام شده است. روش اصلی تحقیق، مطالعه کتابخانه‌ای (Library Research) بوده و بر تحلیل اسناد حقوقی، آرای داوری، گزارش‌های رسمی و مقالات علمی متمرکز است. این مقاله به بررسی مبانی نظری، ساختار مکانیسم‌های ISDS، چالش‌های اصلی، مطالعات موردی کلیدی و روندهای اصلاحی می‌پردازد. هدف نهایی، روشن‌سازی ضرورت حفظ تعادل ظریف میان حفاظت مؤثر سرمایه‌گذاران و احترام به حاکمیت و منافع عمومی دولت‌هاست. آینده نظام حقوق سرمایه‌گذاری بین‌المللی به موفقیت این اصلاحات و توانایی ایجاد نظامی شفاف‌تر، عادلانه‌تر و مشروع‌تر بستگی دارد که بتواند هم جریان سرمایه را حفظ کند و هم حق تنظیم دولت را تضعیف ننماید.
  •   لیست منابع : 1) مقالات فارسی: «امنیت حقوقی در نظام حل اختلافات سرمایه‌گذاری بین‌المللی» (مجله حقوق عمومی دانشگاه تهران).
    2) عسکری، پ.، و محبی، م. (1394). حقوق سرمایه‌گذاری خارجی در رویه داوری بین‌المللی (ویرایش سوم). انتشارات شهر دانش.
    3) جنیدی، ل.، شکیب، م. ر.، و احمدپور، ب. (مترجمان). (سال انتشار دقیق مشخص نیست، احتمالاً ۱۴۰۰ به بعد). داوری سرمایه‌گذاری بین‌المللی (جلد اول) (ترجمه از لارنس شور، متیو واینیگر و کمپبل مک‌لاکلن). انتشارات میزان.
    4) شیروی، ع. (سال انتشار مشخص نیست، احتمالاً دهه ۱۳۹۰-۱۴۰۰). داوری تجاری بین‌المللی. (منبع دانشگاهی و مرجع در حقوق تجارت بین‌الملل و داوری).
    5) حیدری، م. ع.، و طاهری، ب. (سال انتشار در کنفرانس). میانجیگری در دعاوی سرمایه‌گذاری بین‌المللی: مطالعه موردی ایکسید و معاهده منشور انرژی. اولین کنفرانس بین‌المللی حقوق، علوم سیاسی، سیاست اسلامی و فقه اسلامی.
    6) قادری خوراسگانی، ز.، و بیگلربیگی، ک. (2024). مواجهه معاهدات سرمایه‌گذاری با تغییرات اقلیمی. فصلنامه مطالعات حقوق عمومی یا مجموعه مقالات مرتبط.
    7) ICSID Caseload Statistics (2025).
    8) UNCITRAL Working Group III Documents (WP.231 - WP.264).
    9) Philip Morris & Vattenfall case reports.
    10) گزارش‌های UNCTAD و South Centre در مورد اصلاحات ISDS.
    11) International Centre for Settlement of Investment Disputes. (2025). The ICSID Caseload—Statistics (Issue 2025-2). ICSID.
    12) https://icsid.worldbank.org/sites/default/files/publications/2025-2%20ENG%20-%20The%20ICSID%20Caseload%20Statistics.pdf
    13) United Nations Conference on Trade and Development. (2024). IIA Issues Note No. 3: Facts and figures on investor–State dispute settlement cases. UNCTAD.
    14) https://unctad.org/system/files/official-document/diaepcbinf2024d5_en.pdf
    15) United Nations Commission on International Trade Law. (2024). Possible reform of investor-State dispute settlement (ISDS): Draft multilateral instrument on ISDS reform (A/CN.9/WG.III/WP.246).
    16) https://undocs.org/en/A/CN.9/WG.III/WP.246
    17) United Nations Commission on International Trade Law. (2024). Statute of the Advisory Centre on International Investment Dispute Resolution (adopted in principle).
    18) https://uncitral.un.org/sites/uncitral.un.org/files/media-documents/uncitral/en/2413025e.pdf
    19) United Nations Commission on International Trade Law & International Centre for Settlement of Investment Disputes. (2023). Code of Conduct for Adjudicators in International Investment Dispute Resolution. https://uncitral.un.org/sites/uncitral.un.org/files/media-documents/uncitral/en/2318824e-coc_arbitrators_ebook_11june.pdf
    20) Mehranvar, L., & Berge, T. G. (2025, October 27). Time and compromise in UNCITRAL's Working Group III. Columbia Center on Sustainable Investment.
    21) https://ccsi.columbia.edu/news/time-and-compromise-uncitrals-working-group-iii
    22) International Centre for Settlement of Investment Disputes. (2025). ICSID Annual Report 2025.
    23) https://icsid.worldbank.org/sites/default/files/publications/ICSID_AnnualReport2025_ENG.pdf
  •   کلمات کلیدی به فارسی : حقوق سرمایه‌گذاری بین‌المللی، ISDS، داوری ICSID، UNCITRAL، حق تنظیم دولت، اصلاحات ISDS، regulatory chill، FET، مرکز مشورتی، MIC.
  •   چکیده مقاله به انگلیسی :
  •   کلمات کلیدی به انگلیسی :
  •  صفحات : 17-37
  •   دانلود فایل ( 602.23 KB )