بررسی ماهیت حقوقی تعهد به نفع شخص ثالث در بیمه عمر

•   آرشیو : نسخه تابستان1404- جلد دوم
•   کد پذیرش : 130017
•   موضوع : سایر شاخه های حقوقی
• نویسنده/گان : | هدایت الله سلطانی، شهرام قاسمی ثابت
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : تعهد به نفع شخص ثالث امری است خلاف اصل نسبی بودن قراردادها و بیانگر این است که در ضمن قراردادی که طرفین با هم منعقد می‌کنند شرطی به نفع شخص ثالث در آن می‌گنجانند و ضروریات زندگی باعث گردید که نهادی به نام بیمه عمر ظهور نماید که فرد اجلای تعهد به نفع شخص ثالث است. با این تفاوت که تعهد صورت گرفته ضمن قراردادی نیست و ماهیت اصلی قرارداد به منظور تعهدی به نفع ثالث صورت می‌گیرد لذا با توجه به نوظهور بودن این نهاد حقوقدانان به منظور توجیه آن به بیان تئوری‌های مختلف پرداختند که عبارتند از : الف) نظریه پیشنهاد، ب) نظریه اداره فضولی اموال غیر، ج) نظریه اعلام یک طرفه اراده، د) نظریه ایجاد استثنائی به سود ثالث که پس از بررسی‌های صورت گرفته نظریه چهارم از نظر حقوقدانان ایران و فرانسه تئوری موجهی برای توجیه ماهیت حقوق تعهدی که در بیمه عمر به نفع شخص ثالث صورت گرفته می‌باشد که این تئوری با نظریه‌های علمای اسلامی نیز سازگاری بیشتری دارد. ولی این سازگاری موجبات عدم مخالفت بعضی از علماء در خصوص بیمه عمر را منجر نگردید و عده‌‌ای از علماء با بیمه عمر و ماهیت آن مخالفت کردند و عده‌‌ای دیگر از علماء به منظور توجیه عمر آن را در غالب عقود معین نهادند که در ادامه با بررسی بیشتر و مقایسه عقود معینی که بیمه عمر را مشمول آن می‌دانستند مشخص گردید که هرچند که ممکن است که بیمه عمر با عقود معینی که وجود دارد دارای اشتراکاتی می‌باشد ولی تفاوت هایی را نیز شامل است که موجب می‌گردد که بیمه عمر را نتوان در غالب عقود معین قرار داد. لذا در ادامه دلایلی نیز مبنی بر مستقل بودن این نهاد بیان گردید و به بررسی شرایط و آثار بیمه عمر پرداختیم و معلوم شد که برخلاف حقوق بیمه فرانسه که پس از قبول ثالث این حق کاملاً مستقر می‌گردد و امکان فسخ آن از سوی بیمه گزار و بیمه گر وجود ندارد در حقوق ایران برابر مواد 26 و 25 قانون بیمه ایران، بیمه عمر حق نامستقری است که بیمه گزار مادام که زنده است می‌تواند آن را فسخ نماید و ثالث حق جلوگیری از آن را ندارد مگر اینکه برابر موازین قانونی آن را خریداری نموده باشد در غیر این صورت حق جلوگیری از فسخ آن را ندارد و به طریق اولی نیز حق اقاله این قراداد توسط بیمه گزار وجود دارد.
•   لیست منابع : 1) بی آزار شیرازی، عبدالکریم، سال ۵۹، رساله نوین، ناشر انجام ج دوم.
  2) ترجمه حیاتی، دکتر محمد سال ۷۸ حقوق بیمه نویسنده: روژه بو، اپ بیمه مرکزی ایران.
  3) ترجمه محمود صالحی، دکتر جانعلی سال ۷۱ بیمه عمر و سایر بیمه‌های اشخاصف نویسنده: ژان لوک اوبر بیمه مرکزی ایران.
  4) جزایری، شمس الدین همایون، سال ۴۷، حقوق کار و بیمه اجتماعی، دانشگاه تهران ج دوم.
  5) جعفر لنگرودی، دکتر محمد جعفر، سال ۵۷، دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت چاپ مشعل جلد اول چاپ اول.
  6) جعفری لنگرودی، دکتر محمد جعفر سال ۷۰ دوره مقدماتی حقوق مدنی مؤسسه عالی حسابداری جلد دوم.
  7) خامنه ای، سید محمد، سال ۵۹،حقوق بیمه در اسلام و ایران ناشر دفتر فرهنگ اسلامی.
  8) روح اله، امام خمینی، سال ۱۳۴۰،تحریر الوسیله چاپ دار الفکر ج دوم.
  9) مکارم شیرازی، سال ۱۳۶۳،توضیح المسائل، انتشارات مطبوعاتی هوف.
  10) صادقی، دکتر محمد، سال ۸۳، تعهد به نفع شخص ثالث در حقوق فرانسه انگلیس ایران و فقه امامیه چاپ امیر کبیر.
  11) عرفانی، دکتر توفیق، سال ۷۱، قرارداد بیمه در حقوق اسلام و ایران چاپ مؤسسه کیهان تهران چاپ اول.
  12) قائم مقامی، دکتر عبدالمجید، سال ۵۳،حقوق تعهدات چاپ دانشگاه تهران.
  13) کاتوزیان، دکتر ناصر، سال ۶۸، حقوق مدنی قواعد عمومی قراردادها انتشارات بهنشر ج ۳.
  14) کاتوزیان، دکتر ناصر، سال ۷۱، دوره حقوق مقدماتی حقوق مدنی شرکت انتشار چاپ دوم.
  15) محمود صالحی، دکتر جانعلی، سال ۸۱،حقوق بیمه شرکت بیمه مرکزی ایران.
  16) مشایخی، دکتر همایون، سال ۴۹، مبانی و اصول حقوقی بیمه مدرسه عالی حسابداری ج دوم.
  17) مشایخی، دکتر همایون، سال ۵۳، بیمه اشخاص چاپ مدرسه عالی بیمه جلد دوم.
  18) هوشنگی، دکتر محمد، سال ۶۹ بیمه حمل و نقل چاپ شرکت سهامی بیمه ایران ج اول
•   کلمات کلیدی به فارسی : تعهد به نفع شخص ثالث، بیمه عمر، اصل نسبی بودن قراردادها، حق نامستقر ثالث، ماهیت حقوقی بیمه عمر
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Stipulation in favor of a third party constitutes an exception to the principle of the relativity of contracts and signifies that, within a contract concluded between two parties, a condition is inserted for the benefit of a third person. The necessities of social and economic life led to the emergence of the institution of life insurance, which represents the most prominent example of an obligation undertaken in favor of a third party. However, unlike the traditional stipulation for a third party, the obligation in life insurance is not merely ancillary to a contract; rather, the very essence of the contract is formed for the purpose of creating an obligation in favor of a third party.
  Given the relatively novel nature of this institution, legal scholars have proposed various theories to justify its legal nature, including: (a) the offer theory, (b) the theory of management of affairs without mandate (negotiorum gestio), (c) the theory of unilateral declaration of will, and (d) the theory of creating an exceptional right in favor of a third party. Following extensive analysis, the fourth theory has been recognized by Iranian and French jurists as the most plausible explanation for the legal nature of obligations arising from life insurance in favor of a third party. This theory also demonstrates greater compatibility with Islamic jurisprudential doctrines.
  Nevertheless, such compatibility has not eliminated opposition among certain Islamic scholars regarding life insurance and its legal nature. While some scholars have opposed life insurance, others have attempted to justify its validity by subsuming it under recognized nominate contracts. Further examination and comparison of these nominate contracts reveal that although life insurance may share certain characteristics with them, it also entails fundamental differences that prevent its classification within the framework of existing nominate contracts. Consequently, arguments supporting the independent nature of life insurance as a distinct legal institution have been advanced.
  The study further examines the conditions and legal effects of life insurance and concludes that, contrary to French insurance law—where the right of the third-party beneficiary becomes fully vested upon acceptance and is no longer subject to revocation by the policyholder or insurer—under Iranian law, pursuant to Articles 25 and 26 of the Iranian Insurance Act, life insurance creates a non-vested right. Accordingly, as long as the policyholder is alive, he or she may revoke the contract, and the third-party beneficiary has no right to prevent such revocation unless the right has been lawfully transferred or acquired. Otherwise, the beneficiary lacks the power to oppose the termination, and a fortiori, the policyholder also retains the right to rescind the contract by mutual consent.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Stipulation in Favor of a Third Party،Life Insurance،Principle of the Relativity of Contracts،Non-Vested Right of the Third Party،Legal Nature of Life Insurance
•  صفحات : 156-175
•   دانلود فایل ( 526.76 KB )